Chinese nachtegaal instrumentaal. (Bron Efteling bv)
De Chinese Nachtegaal is een sprookje over een keizer die elke dag geniet van een zingende nachtegaal aan zijn raam, vervolgens een mechanische nachtegaal ontvangt welke kapotgaat, dan doodziek wordt en pas geneest als de echte nachtegaal uiteindelijk weer voor hem komt zingen. Het werd geschreven door de Deense sprookjesschrijver Hans Christian Andersen die het publiceerde in zijn sprookjesbundel Nye Eventyr in 1843 onder de titel "Nattergalen" (Nachtegaal).
In de Efteling is het de dertigste en tevens laatste uitbeelding op de route in het Sprookjesbos. Het was oorspronkelijk één van de eerste sprookjes waarmee het Sprookjesbos in 1952 opende, maar deze eenvoudige versie van een zingend vogeltje op een tak voor een muurtje werd in 1979 vervangen door Draak Lichtgeraakt. Sinds 1999 is het sprookje in haar huidige, grootse incarnatie compleet met het paleis van de keizer en een paleistuin weer te vinden in het Sprookjesbos, dit keer tussen de Vliegende Fakir en de uitgang van het Sprookjesbos.Hierbij wordt in een voorstelling met verschillende animatronics het einde van het verhaal uitgebeeld, met de zieke keizer in bed. De eerste versie van het sprookje werd gebouwd naar ontwerp van Anton Pieck, de huidige is ontworpen door Ton van de Ven.
.
Het verhaal
Lang geleden woonde er in China een keizer. Hij hield van de állermooiste dingen. En toen hij hoorde dat er een vogel in zijn rijk was die zo mooi zong, dat men van verre kwam om zijn liederen te horen, gaf hij de opdracht om deze vogel voor hem te zoeken. De nachtegaal was zeer vereerd, en verscheen die avond aan het raam bij de keizer. “Is dit alles?” riep de keizer teleurgesteld uit bij het zien van het eenvoudige grauwe vogeltje. Maar de zang van de nachtegaal trof de keizer direct in het hart. Van ontroering liepen de tranen hem over de wangen. “Dit is het aller, allermooiste, wat ik ooit heb gehoord!”, stamelde de keizer. En iedere avond erna, verscheen de nachtegaal aan zijn raam, en zong voor de keizer het hoogste lied. Maar op een dag werd er een groot pak afgeleverd waarin een mechanische nachtegaal zat bezet met kostbare diamanten en edelstenen. Als je hem opwond bewoog hij, en zong zijn hoogste lied.
“Deze was veel mooier dan de echte, en kon net zo mooi zingen”, vond de keizer. Hij zei de nachtegaal dat hij niet meer terug hoefde te komen, want hij had nu een veel mooiere. Een heel jaar lang luisterde de keizer naar zijn gouden nachtegaal. Totdat er iets ergs gebeurde. Plots kwam d'r een akelig geluid uit de kunstvogel die daarna zweeg.
En wat de keizer ook liet proberen, het mocht niet baten. De keizer was ontroostbaar. Hij werd ziek van verdriet. In heel China was iedereen daarom zeer verdrietig, want alle mensen hielden veel van hun keizer.
(De dood)
Hahaha! Je bent van mij... Nu bezit ik de symbolen van je macht: Je kroon, je zwaard, en het keizerlijk vaandel Ik zal je grootste bezit ontnemen; je leven! Hoor, hoe het leven uit je wegvloeit In mijn rijk zul je míj ten dienste staan Rijkdommen zullen je niet baten. Enkel de warmte van onvoorwaardelijke liefde en trouw zal je nog kunnen redden, Van de koude des doods!
Van 1963 tot 2000 was de mechanische nachtegaal te vinden in het kabinetje van het Sprookjesmuseum, in wat nu het huisje van Vrouw Holle is. Later was het te zien in het Efteling Museum aan het Anton Pieckplein, waar het tot mei 2017 lag. In het kabinet waren zes vitrines met ieder een attribuut uit een sprookje te zien. De nachtegaal was een stuk kleiner dan de versie die nu in het paleis van de keizer gebruikt wordt. Het ontwerp van Anton Pieck dat staat afgebeeld in Kroniek van een Sprookje toont dat Pieck eigenlijk een duidelijk kapotte versie van het mechanische vogeltje wilde, met springveren die uit het bekje komen.
Bij het sprookjesattribuut stond een aquarel van Anton Pieck waarop een silhouet van de echte nachtegaal te zien was, zingend op een tak. Naast Piecks tekening staat in gotisch schrift:
De Chinese Nachtegaal
De keizer dacht, dat hij
droomde; waar had hij dit
prachtig gezang toch eerder
gehoord?
Het klonk nog veel mooier dan
het lied van de gouden, nu oud
en versleten, nachtegaal, die hij
van de keizer van Japan gekre-
gen had.
Hoewel de attributen in het Sprookjesmuseum dus uit sprookjes kwamen die zowel niet als wel stonden uitgebeeld verderop in de Efteling, is de Chinese Nachtegaal een uniek geval:
De uitbeelding stond in het bos (1952);
kreeg een aanvulling in het museumpje (1963);
de uitbeelding verdween vervolgens maar de vertegenwoordiging in het museum bleef (1979);
en later werd een compleet nieuwe uitbeelding gebouwd, waarna het attribuut in het museum weer verdween (1999).
Bij de opening van Van de Vens Chinese Nachtegaal in 1999 werd de mechanische nachtegaal in het Sprookjesmuseum namelijk verwijderd en in de zomer van 2000 werd het lege kabinetje van de gouden nachtegaal ingevuld door de fluit van
de rattenvanger van Hamelen.
Een paar maanden later werden de deuren van de kleinbehuisde expositie gesloten. Bij de terugkeer in het Efteling Museum werd in het kabinet de fluit weer vervangen door de nachtegaal.
De huidige versie
Tekening van Wang Po door Ton van de Ven
Het sprookje van de Chinese Nachtegaal in haar huidige vorm werd aan het Sprookjesbos toegevoegd in 1999 naar ontwerp van Ton van de Ven. Het is niet duidelijk waarom de Chinese Nachtegaal zo plotseling naar voren werd geschoven als het nieuwe showsprookje. Wel is bekend dat de Efteling al lang een attractie wilde met een Chinees thema. In Kroniek van een Sprookje zijn verschillende schetsen van Anton Pieck te vinden, waaronder een jonk een oversteek over de Roei- en Kanovijver met uitkijktoren en een spookhuis inclusief binnenplaats. Verderop in het boek is ook een werktekening van Van de Ven te vinden voor een attractie met de naam Wang Po wat waarschijnlijk een voorloper was voor Villa Volta. Uiteindelijk werd de Chinese Nachtegaal het eerste gebouw in het park met Chinees thema.

Maquette van het interieur
Het paleis van de keizer werd opgetrokken in wat voorheen de Siertuin was, naast de uitgang van het Sprookjesbos. Nadat een jaar eerder al KleinDuimpje en Repelsteeltje in het zuidelijke deel van de tuin waren geplaatst, was hiermee de complete ruimte ingenomen door sprookjesuitbeeldingen. Het was, na de Indische Waterlelies, het tweede volledig geconditioneerde binnentafereel waarbij door middel van een voorstelling een sprookje wordt uitgebeeld. Anders dan bij de Waterlelies wordt het verhaal hier niet met muziek en dans uitgebeeld, maar met drama, iets wat bij het latere
Meisje met de Zwavelstokjes en Assepoester ook gebeurt.
Werkzaamheden starten 9 maart 2026
Je kunt nog tot en met 8 maart 2026 van de huidige uitbeelding van De Chinese Nachtegaal genieten en de siertuin bezoeken. Daarna wordt het gebied rondom het sprookje en de siertuin afgezet voor werkzaamheden.
Illustratie van Anton Pieck (Chinese nachtegaal)
Laatste unieke blik op De Chinese Nachtegaal
09 maart 2026
In deze blog geven je een unieke blik op het sprookje De Chinese Nachtegaal zoals die gisteren voor het laatst te zien was voor bezoekers. De Nachtegaal vliegt even uit en keert volgend jaar terug in het Sprookjesbos. Geniet mee van prachtig beeldmateriaal en oude schetsen.
Bekijk het sprookje De Chinese Nachtegaal van dichtbij. Zo heb je het sprookje nog nooit gezien!
Sinds bekend is dat de Chinese Nachtegaal in de Efteling een nieuwe verschijning krijgt, willen sommige liefhebbers de huidige vertoning nog voor een laatste keer zien. Voor zeven geluksvogels was die laatste keer extra speciaal. Zij wonnen een kijkje achter de schermen via een winactie van de Efteling.
Zeven gelukkigen mochten via de achterdeur het keizerlijke paleis betreden! Bron Efteling bv
Sinds vandaag is de Siertuin en het gebied rondom het paleis van de keizer van China afgezet voor werkzaamheden. De nachtegaal is uitgevlogen maar keert volgend jaar weer terug in het Sprookjesbos.
De nachtegaal van dichtbij. Bron Efteling bv
Efteling-erfgoed
Voorafgaand aan de bouw- en sloopwerkzaamheden heeft Team Erfgoedbeheer in kaart gebracht welke onderdelen van het sprookje veilig bewaard worden. Eerst is het sprookje in huidige vorm uitgebreid vastgelegd op foto en video. Bovendien bewaren we ook essentiële onderdelen, zoals bijvoorbeeld de twee nachtegalen, de keizer, de dood en de maskers.
Ook verschillende details zijn goed vastgelegd. Bron Efteling bv
De Chinese Nachtegaal keert volgend jaar terug
De komende tijd passen we het gebied rondom De Chinese Nachtegaal in het Sprookjesbos aan. Volgend jaar komt hier het 32e sprookje tot leven: de Sprookjesbibliotheek. Daar vlakbij keert het sprookje De Chinese Nachtegaal terug in een nieuwe vorm.
Schets van bovenaf van De Chinese Nachtegaal en de Sprookjesbibliotheek – getekend door Efteling-ontwerper Jeroen Verheij. Bron Efteling bv
Roomspray met bekende geur
Sinds afgelopen week is de roomspray met de geur van het sprookje De Chinese Nachtegaal voor € 17,50 verkrijgbaar in souvenirwinkel In den Ouden Marskramer. Let op, op is op. Daarnaast zijn in de Efteling ook roomsprays te koop met de geuren van Droomvlucht, Fata Morgana, Symbolica, De Vliegende Hollander en Piraña.
De roomspray met de geur uit het sprookje De Chinese Nachtegaal is verkrijgbaar bij souvenirwinkel In den Ouden Marskramer. Bron Efteling bv
Kleine terugblik in de geschiedenis
In 1952 opende het Sprookjesbos met tien sprookjes, waaronder een uitbeelding van De Chinese Nachtegaal. Op de tak voor een muurtje zat vroeger een klein vogeltje. Onderaan het muurtje groeiden grote bloemen tussen de rotsen. Elke paar minuten, als de nachtegaal zong, openden de kelken van de bloemen. De toenmalige weergave van het sprookje over De Chinese Nachtegaal werd in 1979 vervangen door de Draak.
De Chinese Nachtegaal in de beginjaren. De schets van Anton Pieck. Bron Efteling bv
De nachtegaal in het museum
Vanaf 1963 maakten de bezoekers in het Sprookjesmuseum kennis met de sprookjes van onder andere Hans Christian Andersen en de gebroeders Grimm. Fragmenten en attributen uit bekende sprookjes lagen er in vitrines tentoongesteld. Zo ook de mechanische nachtegaal uit het sprookje.
De nachtegaal in het Sprookjesmuseum. Bron Efteling bv
Het sprookje De Chinese Nachtegaal in 1999
De Chinese Nachtegaal in zijn huidige vorm is ontworpen door Ton van de Ven. Het opende in 1999 als een van de laatste sprookjes van zijn hand.
Het paleis van de keizer van China in het Sprookjesbos rond de opening. Bron Efteling bv
Het verkorte verhaal van De Chinese nachtegaal
De keizer van China ontving een cadeau van de keizer van Japan: een namaak nachtegaal, bezaaid met fonkelende diamanten en saffieren. Het prachtige kunstvogeltje zong zo zuiver, dat de keizer het elke dag wilde horen. Toen het vogeltje op een dag kapotging, was de keizer ontroostbaar en werd doodziek. Totdat een echte nachtegaal neerstreek voor het open raam van de zieke keizer, en begon te zingen...
De Dood in het sprookje. Bron Efteling bv
Sprookjesschrijver Hans Christian Andersen
Het sprookje De Chinese Nachtegaal is geschreven door Deense schrijver Hans Christian Andersen, die van 1805 tot 1875 leefde. De inspiratie voor dit sprookje kreeg hij toen hij door een doodstil bos op het Landgoed Nysø (Zuid-Zeeland bij Præstø) wandelde. Het was er zo stil dat je een speld kon horen vallen. Maar als je heel goed luisterde, hoorde je toch wat geluidjes uit de natuur. Zo hoorde hij, hoog in de bomen, vogels zingen. Daar precies bedacht Andersen het verhaal van de Chinese Nachtegaal, die met zijn betoverende stem ieders aandacht wist te vangen...
Andere bekende sprookjes van Andersen zijn: De rode Schoentjes, De kleine Zeemeermin, Het Meisje met de Zwavelstokjes, De Prinses op de Erwt, De Nieuwe Kleren van de Keizer en Klaas Vaak.
De deuren van het paleis sluiten voor de allerlaatste keer. Bron Efteling bv
